Trước Tết Nguyên đán, từ ngày 7-2, khoa thương mại - du lịch - tiếp thị Trường ĐH Kinh tế TP.HCM sẽ tổ chức trại dành cho học sinh từ 11 tuổi trở lên, mang tên “Về quê, học sáng tạo”. Tiến sĩ LÊ TẤN BỬU - trưởng khoa - cho biết:

Tiến sĩ Lê Tấn Bửu - Ảnh: Mai Vinh

Lần đầu tiên ở VN, chúng tôi du nhập các chương trình đào tạo kỹ năng tư duy để khai thác hiệu quả tiềm năng của bộ não. Kiến thức là cái đã được dạy nhiều nhưng học mà không hành làm cho hiểu biết không sâu và thiếu bền vững.

Khóa học tư duy dạng hội trại, diễn ra trong ba ngày, thực chất là ứng dụng các nguyên lý, phương pháp của Tony Buzan để khắc sâu các kiến thức đã có và đặc biệt hơn, để khi sử dụng những phương pháp này có kết quả, các em sẽ tâm đắc mà có ý thức thường xuyên tư duy có phương pháp.

* Ba ngày trại để “đấu” với thói quen ăn sâu từ lâu thường thấy của học sinh phát xuất từ phương pháp giáo dục (thụ động, ít phản biện...). Ông làm điều này bằng cách nào?

- Ba ngày không thể thay đổi được thói quen. Mục tiêu của hội trại mang tính định hướng và gieo thói quen tư duy mới. Các em sẽ được hướng dẫn học cách lựa chọn, đưa ra những quyết định khôn ngoan, suy nghĩ trước khi trả lời, tập trung chú ý theo chủ đề và có hệ thống. Phương pháp của hội trại là kích hoạt não bộ, học cách tư duy, khai thác chức năng của não bộ phục vụ việc học tập, làm việc để mỗi người phát triển đúng mức tiềm năng của mình. Từ đây các em có khả năng tự định hướng, ý thức mới hơn về chính mình. Kết thúc hội trại, các em sẽ được tư vấn tiếp tục khi có yêu cầu.

* Có thể hình dung một buổi học diễn ra như thế nào?

- Không gian học là nhà vườn Long Thuận của nhà thiết kế Sỹ Hoàng nằm trong vùng sinh thái sạch, có hồ nước rộng 5.000m², có ruộng trồng lúa tám thơm. Sân khấu trong lòng hồ tái hiện hình ảnh sân khấu đình làng dân gian, nhà học là nhà rường do làng mộc Kim Bồng (Quảng Nam) trực tiếp thực hiện.

Chúng tôi quan niệm rằng nhà vườn mang ý nghĩa của từ thiên nhiên - nuôi dưỡng (Nature - Nurture) - một môi trường giáo dưỡng hoàn hảo, ở đó sức sáng tạo được tự do bay cao. Những chủ đề các em được học: khám phá sự kỳ diệu của bộ não, phương pháp bật tín hiệu cho bộ não, khai thác năng lực tiềm ẩn... Ngoài ra, các em học những kỹ năng như tinh thần hợp tác nhóm, tự quản, chủ động, biết thích nghi..., thông qua các hoạt động sáng tạo: vẽ tranh, nhiếp ảnh, biểu diễn. Chương trình học bằng tiếng Anh, có phiên dịch theo yêu cầu.

* Hội trại lần này dạy cách tư duy, kích hoạt bộ não, phát triển trí tuệ (IQ). Những điều này rất quan trọng, song liệu có làm mất thăng bằng giữa IQ và EQ (chỉ số cảm xúc) không?

- Dân ta vẫn quan niệm IQ là phẩm chất, đẳng cấp, là sự tài giỏi. Song IQ mới chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ để mỗi người trẻ được tiếp nhận vào doanh nghiệp. EQ giữ vai trò lớn hơn IQ trong sự tồn tại và phát triển của một thành viên ở tổ chức. Thực tế đã chứng minh rằng người có chỉ số IQ cao chưa hẳn đã thành công trong công việc và trong cuộc sống. Lý do: không chăm chút EQ. Do vậy, chương trình đào tạo tư duy này mới chỉ là chương trình đầu tiên và chắc chắn chúng tôi sẽ có các chương trình tiếp theo thuộc lĩnh vực EQ.

Sinh viên Việt Nam giới thiệu (theo ĐẶNG TƯƠI thực hiện - (UNIVN))

Trao đổi với TTCT xung quanh vấn đề “Tiên học lễ, hậu học văn” trong nhà trường và tình trạng coi nhẹ “học lễ”, nặng về “học văn”, ông Phùng Khắc Bình, vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên - Bộ GD-ĐT, cho rằng:

Học sinh học được rất nhiều từ các hoạt động ngoại khóa và các tiết học kỹ năng sống - Ảnh: V.Hà

- Thực chất việc cung cấp kiến thức và dạy học sinh làm người là hai vấn đề phải song hành, đan xen nhau, không phải là công việc riêng rẽ tách biệt. Vì thế, giáo dục của thời kỳ đổi mới, trong chương trình giáo dục phổ thông, ngoài các môn học như giáo dục công dân, đạo đức, các hoạt động ngoại khóa nhằm “chăm sóc tinh thần” cho học sinh, vấn đề dạy người phải được lồng ghép trong quá trình dạy học, trong tất cả các môn học chính khóa.

Học sinh học toán, lý không phải để giải được những bài tập toán, lý mà để học cách tư duy, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Học văn không phải để viết được một văn bản trơn tru, mạch lạc mà qua đó để biết cảm nhận cái đẹp, hướng đến những điều lành mạnh trong cuộc sống, gián tiếp giáo dục học sinh làm theo lẽ phải, thay đổi bản thân theo hướng tích cực. Nếu làm được điều đó, mỗi môn học một ít, như mưa dầm thấm lâu, học sinh phổ thông mới có thể có sự tích lũy, hình thành thói quen, hành vi phù hợp, hoàn thiện nhân cách.

* Nhưng trên thực tế, áp lực thi cử, áp lực thành tích đã khiến nhiều nhà trường, nhiều thầy cô chỉ quan tâm đến việc cung cấp kiến thức khoa học thuần túy?

- Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành Bộ GD-ĐT đã có những yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục, thầy cô giáo trong việc lồng ghép một cách linh hoạt những nội dung giáo dục nhân cách, hành vi ứng xử, hoặc khơi gợi năng lực tư duy, sáng tạo, kỹ năng vận dụng, làm việc theo nhóm hoặc tự giải quyết vấn đề của học sinh.

Tuy nhiên, có những nơi thầy cô giáo làm tốt việc này, có những nơi còn chưa làm được. Việc lồng ghép các nội dung giáo dục không phải làm chương trình nặng hơn mà khiến các bài học, môn học uyển chuyển, gần gũi hơn với học sinh. Vấn đề quan trọng là giáo viên phải có phương pháp dạy học.

* Có nghĩa tình trạng xuống cấp về đạo đức, lối sống và khoảng trống về kỹ năng sống của học sinh hiện nay là do giáo viên chưa có phương pháp để chuyển tải đến học sinh những yêu cầu về giáo dục mà Bộ GD-ĐT đã đề ra?

- Tôi nghĩ không hẳn như vậy. Việc giáo dục nhân cách, đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh phải bằng nhiều kênh khác nhau. Nếu chỉ giao phó hoàn toàn cho nhà trường sẽ rất khó. Tôi cho rằng với những diễn biến tiêu cực trong giới học sinh, sinh viên như hiện nay, cần có một chương trình mục tiêu cấp quốc gia liên quan đến giáo dục đạo đức học sinh. Trên cơ sở chương trình tổng thể đó, mỗi bộ, ngành, đoàn thể, trong đó có ngành GD-ĐT, sẽ có trách nhiệm phải làm những công việc cụ thể khác nhau.

* Vậy theo ông, với trách nhiệm của ngành GD-ĐT, ngoài việc tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học, đánh giá học sinh trong nhà trường, sẽ có những động thái tích cực nào nhằm nâng cao hiệu quả của việc “học lễ” tương xứng với việc “học văn”?

- Bắt đầu từ năm học 2010-2011, Bộ GD-ĐT sẽ đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào chương trình học chính khóa trong các nhà trường phổ thông, từ bậc tiểu học đến THPT. Nội dung này sẽ được lồng ghép vào một số môn học phù hợp và chuyển tải trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Hiện nay, chúng tôi đã triển khai thí điểm việc này ở một số nơi, tổ chức tập huấn giáo viên, diễn đàn thảo luận, trao đổi kinh nghiệm trong việc thí điểm ở bảy tỉnh, thành phố, sắp tới sẽ tổ chức rộng rãi hơn nữa để khi triển khai đại trà các cơ sở giáo dục, giáo viên có thể thực hiện tốt, tránh tình trạng dạy lồng ghép thiếu hiệu quả những nội dung giáo dục khác như đã xảy ra ở nhiều nơi.

Cộng đồng sinh viên giới thiệu (theo TRỊNH VĨNH HÀ thực hiện)